ajansturk.net

Deveti sarajevski salon u sazvučju divergentnosti

Sarajevski salon kao izložbena aktivnost s dugogodišnjom tradicijom osmišljena je  s ciljem afirmacije kulture i  prezentiranja aktualnih kretanja na bosanskohercegovačkoj likovnoj sceni. U kratkom historijskom osvrtu  važno je ukazati da su inicijatori ideje za pokretanje novog koncepta  prezentacije  recentnih tendencija u  području likovnosti bili  mladi umjetnici: Mehmed Zaimović, Borislav Aleksić, Mersad Berber i likovni kritičar Muhamed Karamehmedović. Nastojanja da se  organizira manifestacija koja će se razlikovati od revijalnih izložbi ULUBIH-a  u selektivnijem pristupu – rezultirala su  novom kvalitetom u izložbenoj aktivnosti, koja je u konačnici trebala, kroz otkup umjetničkih djela, biti poticajem za  osnivanje galerije bosanskohercegovačke moderne umjetnosti.   Prvi  put ovakav tip kolektivne izložbe održan je 1968. godine  i  zadržava kontinuitet do 1974.  U predgovoru za katalog prve izložbe Sarajevskog salona Muhamed Karamehmedović ukazuje na osnovne ciljeve i značaj prezentiranja suvremene bosanskohercegovačke umjetnosti. Smatra da izložba pruža mogućnost ravnopravnog sagledavanja različitih shvatanja i stilskih orijentacija, s insistiranjem na kvaliteti i nastojanjem da se Salon pretvori u samostalnu instituciju, koja će biti pokretač  preporoda kulturnih dešavanja i intenzivnije uključiti umjetnost u život, kao njegov integralni činilac. Nakon dužeg perioda ponovno je pokrenuta izložbena aktivnost 2011. godine, s uspostavom  Udruženja likovnih umjetnika Kantona Sarajevo, kako bi se skrenula pozornost na najznačajnije stilske odrednice suvremene bosanskohercegovačke umjetnosti, obilježene   različitostima unutar   konceptualnih opredjeljenja i individualnih umjetničkih izričaja. Deveti sarajevski salon prvi put u novom formatu izlazi iz klasičnog izložbenog prostora i  prezentira djela renomiranih bosanskohercegovačkih  umjetnika različitih generacija u virtualnom okruženju. Konceptualno izložbu karakterizira divergentnost u kreativnim pristupima, poetikama, odabirima tehnika i materijala. Pored tradicionalnih medija poput skulpture, grafike i slikarstva, prisustvo fotografije i novih umjetničkih praksi – potvrda je aktualnosti i uključenosti u tokove suvremene umjetnosti. Tematski okviri i stilske orijentacije kreću se od dominacije paradigme realizma, figurativnih sadržaja s obilježjima ekspresionističkih tendencija do apstraktnih oblika unutar kojih likovnost postaje osnovni sadržaj i problemski okvir umjetničkog djela.   

 

Bosanskohercegovačka škola grafike ostvarila je izuzetne domete u području istraživanja izražajnih mogućnosti grafičkog lista, a Dževad Hozo je jedan od najznačajnijih predstavnika zlatne generacije koja je otvorila put novim kreativnim pristupima, otkrivajući alhemiju umjetnosti multioriginala. Radi se o autoru koji je svojim stvaralačkim potencijalom, pedagoškim i znanstvenim radom ostavio neizbrisiv trag koji nadilazi regionalni kontekst.  Opus Dževada Hoze prezentiran je grafičkim listovima iz ciklusa Nišani, Strašila V i 40 grafičkih slika Sarajeva 1992-94. U traganju za duhovnim identitetom kroz reinterpretaciju elementa prošlosti i referianjem na literarne izvore u djelima Maka Dizdara oblikovani su grafički listovi sintetičkim izrazom, redukcijom deskriptivnosti narativnih sadržaja dovedenih do krajnjeg apstrahiranja forme, ali i nastojanjem da se istakne maksimalna izražajnost grafičkog znaka. Kreativnim pristupom bosanskohercegovačkom naslijeđu  autor u oblicima nadgrobnih spomenika  prepoznaje  složenu  semiotiku i povijesni značaj, transkribirajući ih u čistu likovnost. Na svojevrstan način forma stećka i nišana u svojoj sažetoj formi povezuje se s antropomorfnim oblicima kao sublimacija prošlosti u suvremenoj rekontekstualizaciji. Ciklus 40 grafičkih slika iz Sarajeva 1992-94 može se interpretirati kao dnevnik ratnog stradanja preveden u jezik likovnosti, koji na sugestivan način prezentira tragediju  i destruktivnost rata u kontekstu paradigme zla. Antropomorfni oblici svedeni su na plošne forme, s naglašenom transparentnošću koja ukazuje na fragilnost ljudske egzistencije. 

 

Grafički opus Halila Tikveše, obilježen poetikom hedonizma, otkriva nam svijet hercegovačkih krajolika kroz motive starih kamenih kuća, rijeka, barki i putenih žena. Prepoznatljivim grafičkim izričajem, oblikovanim redukcijom narativnih sadržaja na osnovne oblike i sažimanjem elemenata kompozicije, autor naglašava centralni motiv koji u sebi nosi snažnu simboliku  i akcentira dionizisjki aspekt ljudskog bića. Mnoštvo asocijativnih tumačenja  u slojevitosti  naslijeđenih oblika nadilaze mimetički pristup i narativni diskurs. Recentnija  djela autora, realizirana u formi asamblaža i kolaža, predstavljaju kritički osvrt na  ratna dešavanja devedesetih godina dvadesetog stoljeća. Postgrafički iskorak  oblikovan u novom mediju od novinskih isječaka, autentičnih recikliranih materijala, pronađenih na zgarištima,  može se interpretirati kao snažna  antiratna poruka i nastojanje da se izbrišu granice između umjetnosti i života. Moć umjetničke kreacije na intrigantan način progovara o besmislu  destrukcije rata. 

 

  Tragedija ljudske egzistencije, konstantno prisustvo smrti, subjektivna interpretacija i lično iskustvo, kao polazište za oblikovanje umjetničkog djela, determinirali su slikarsku poetiku Izeta Alečkovića. Referiranje na vidljivu stvarnost prepliće se s imaginacijom i oblicima, koji imaju svoje izvorište u podsvjesnom, gdje prestaje diktat razuma. Originalni slikarski izričaj rađa se kroz prožimanje dvaju svjetova – vidljivog i nevidljivog, figurativnih sadržaja koji se postupno prevode u područje apstrakcije. Izražajnim slikarskim jezikom autor oblikuje upečatljive, likovne prizore sablasnih vizija, koji se doživljavaju kao snažni izljevi emocije. Ekspresivnu snagu Alečkovićevog slikarstva definira intenzitet kolorističkih vrijednosti, upotreba  impasta i snažni, brzi poteza kista. Snaga umjetničke kreacije briše granicu između realnosti i imaginacije, stvarnog svijeta i slikarske iluzije, i  jednom trenutku  mi postajemo dio nje. Sugestivna moć slikarske geste i izražajnost likovnog jezika, vješto povezana s kompleksnim ikonografskim sadržajima, u potpunosti razotkriva tamnu stranu ljudskog bića, oblikujući kompozicije koje u svojoj izražajnosti, tematskom okviru i simboličkom značenju ukazuju na utjecaje Goyinih mračnih vizija, kao produkata „usnulog razuma“. Riječ je o slikarstvu koje nije izraslo iz ideje larpurlartizma, već percepcije umjetnosti kao društvene kategorije, koja se  manifestira u socijalnoj angažiranosti. Glavni motiv, disolucija ljudskog tijela u njegovoj  prolaznosti,  predstavljena kroz anatomsku fragmentiranost, doživljava se kao memento mori, ali i razotkrivanje deformacije i bolesnog stanja duha koji za sobom ostavlja trag destrukcije.

 

Slikarstvo Seida Hasanefendića obilježeno je reminiscencijama na tradicionalne forme nišana, kojim gradi specifičnu  atmosferu fantastičnog i nadrealnog unutar bosanskog pejzaža. Geometrijski oblici, definirani  preciznim ctrežom i izražajnim kolorističkim vrijednostima, predstavljaju osnovno obilježje autorove likovne poetike, u kojoj se prepoznaje duboka misaonost i dosljednost u klasičnosti slikarskog postupka. U osnovi slikarske kompozicije je crtež, osjećaj za prostor i trodimenzionalnost oblika, naglašen intenzivnim koloritom. Slikarski izraz naglašene refleksivnosti, oblikovan kroz intimni dijalog s prošlošću i slojevitošću bosanske duhovnosti – odraz je suptilnog likovnog senzibiliteta, izgrađenog estetskog kriterija i osjećaja za mjeru. Stilizirani oblik nišana, u svojoj jednostavnosti, akcent  je vertikalnih ritmova unutar kompozicije, a na simboličkoj razini povezuje se i prepoznaje kao sažeta forma ljudskog lika.  Autentičan slikarski rukopis, izgrađen sistematskim istraživanjem likovnosti  i  estetskih vrijednosti naslijeđenih oblika – potvrda je da se u kreativnom odnosu prema tradiciji nalaze  izvorišta modernosti.

 

U Istraživanju područja likovnosti kroz cikluse Boja, prostor vrijeme, Tragovi, Svjedoci postojanja, Kutije, Zapisi i Objekti  Edin Numankadić oblikuje prepoznatljiv slikarski rukopis oslobođen mimetičkih pristupa i narativnosti. Taj analitički pristup slikarstvu rezultirao je opusom koji je obilježen stilskim karakteristikama slikarstva obojenog polja, gestualnosti, ali i iskorakom u područje novih umjetničkih praksi kroz asembliranje i integriranje pronađenih predmeta u područje umjetničkog djela.  Ciklus Zapisi koji korespondira s ciklusom Tragovi u otklonu od predmetnih sadržaja – rezultat je autorovog  nastojanja da promišljanja o poziciji čovjeka i biti njegove egzistencije, koje otkriva  kao podudarnosti vlastitog toka misli u književnim djelima pisaca poput Kafke i Kiša, u formi odabranih citata prevede u jezik likovnosti. U toj sintezi pisane riječi i slikarskog rukopisa reflektira se transformacija traumatičnog iskustva rata u kreativni čin, kao potvrda snage umjetničke vizije koja otvara prostor slobode. Polje slike oblikovano je slojevitim premazima i  podloga je za tekst koji u procesu slikanja postaje nečitljiv; pretvara se u likovni jezik obilježen  različitostima u odnosima kolorističkih vrijednosti, tekstura i linija.

 

 Povijest umjetnosti obiluje primjerima različitih interpretacija motiva ruke kroz koji se sublimira esencija ljudske emocije i karaktera. Referirajući se na ovu tematiku, Stijepo Gavrić problematizira i  istražuje izražajne mogućnosti oblikovanja skulpturalne forme u kamenu. Autorov cilkus Ruke,  osmišljen kao  homage i analiza slojevitosti odabranog tematskog okvira, na tragu je Focillonovog promišljanja o ruci kao simbolu stvaranja jednog novog univerzuma koji se razlikuje od prirode. Neovisno o snazi receptivne i inventivne moći ljudskog duha, ruka je ta koja materijalizira ideju i prevodi je u svijet predmetnog. Ona je izvor spoznaje, ali i nužan instrument u kreativnom procesu stvaranja novog svijeta.  U rodenovskoj maniri, s akcentom na anatomske detalje  i estetske vrijednosti materijala, postignuta je apsolutna harmonija u bijelom.  Naturalistički pristup u težnji da se dosegne estetski ideal savršenog sklada u sebi nosi i alegorijska značenja kreativnog potencijala ruke koja stvara.

 

Skulpturalna forma, oblikovana kroz redukciju volumena kao metalna ljuštura, u opusu   Enesa Sivca postaje prepoznatljiv segment autentičnog umjetničkog rukopisa. Ovakav pristup rezultat je dobro promišljenog karaktera i specifičnosti materijala, njegovih izražajnih mogućnosti i tehnoloških odrednica.  Figura koja balansira i oslobođena težine levitira u slobodnom padu je za izvedbu tehnološki složen zadatak i  višeznačan problemski okvir,   koji se može interpretirati na različitim razinama. U tom kontekstu skulpture Ekvilibrista i Bicikliste na žici, nastalih u ratnom periodu, mogu se razumjeti kao trijumf slobode umjetničke kreacije nad destrukcijom rata – nepristajanje i nemirenje sa sudbinom, vječno balansiranje na tankoj liniji između života i smrti. Na tom tragu je i recentnija skulptura s prikazom figure koja balansira na oštrici žileta. 

 

 Skupture Adsum iz ciklusa Sagorijevanja Mensuda Keče tematiziraju osjećaj boli i praznine koji za sobom ostavljaju atrocitet i destruktivnost rata. Autor kompoziciju oblikuje na principima sažimanja forme i kontrasta različitih vrsta materijala, tekstura, oblika, odnosa svijetlog i tamnog. Oštre pravokutne forme tamnog drveta, kao tragovi sagorijevanja – postament su i okvir bijelim ženskih figurama, zaobljenih formi, u položaju koji naglašava osjećaj tuge i lementiraja. Reduciranjem likovnog jezika postignut je osjećaj monumentalnosti i na sugestivan način interpretirana univerzalna poruka koja sublimira tragediju ljudske egzistencije, i u svakom trenutku nas podsjeća da smo samo prolaznost. Neminovnost sagorijevanja u bolu, koji je uzrokovan gubitkom najmilijih, kreativnim pristupom je transkribirana  u vizualni znak, minimalističku formu koja dobija dimenziju uzvišenosti.  U tom prisustvu snažne emocije, iskazane jezikom likovnosti, manifestira se moć umjetnosti koja nam otkriva nove diskurse i aspekte ljudskog bića u  suptilnoj fragilnosti. 

 

U traganju za univerzalnim idealom lijepog analizirajući antropomorfne oblike, Almin Zrno kroz ciklus fotografija Apologija Erosa  iz 2018. godine i fotografije Shape of beauty iz 2015. otkriva  ekspresivni potencijal odabrane tematike. Kontrastirajući glavni motiv, ženski akt bez prikaza lica modela, i neutralnost bijele pozadine kroz igru svjetla i sjene, autor naglašava pokret, muskulaturu i unutarnji sklad u proporcijama ljudskog tijela. Harmoničnim odnosima monohromnih valerskih vrijednosti ljudsko tijelo u svojoj snazi,  ljepoti, simetriji i ritmu nije svedeno na interpretaciju sklonu vulgarizaciji, već se  kroz sinergiju fizičkog i duhovnog aspekta ljudskog bića glorificira kao motiv dostojan umjetnosti. Ta ljepota, otjelovljena u skladu svih dijelova unutar cjeline, postaje sinonim za uzvišeno. 

 

Imajući u vidu složenost trenutka obilježenog marginalizacijom kulture, kontinuitet izložbene aktivnosti Sarajevskog salona je od izuzetnog značaja, kao relevantan pregled aktualnih kretanja na bosanskohercegovačkoj likovnoj sceni i poticaj za afirmiranje iste. Otvara se čitav  niz pitanja o poziciji kulture kao pokazatelja stupnja  civilizacijskog razvoja, njene edukativne uloge, nužnosti definiranja kulturne politike  i percepcije umjetnosti u analitičko-kritičkom diskursu. Kroz sinkretizam divergentnosti likovnih poetika prezentirana je dinamična slika aktualne likovne umjetničke prakse u varijetetima individualnih poetika, likovnih istraživanja, senzibiliteta i odabira izražajnih modaliteta.  U različitosti se otvara prostor za kreativni dijalog i interakciju kroz senzibiliziranje društva kako bi se prepoznao značaj  umjetnosti i njena uloga kao nositelja progresivnih procesa, utemeljenih na edukaciji i izgradnji estetskih kriterija.

Lejla Bušatlić

Antalya çit Korsan taksi hayır lokması Ankara evden eve nakliyat Tuzla Evden Eve Nakliyat Arı Ürünleri
bahçeşehir korsan taksi
bahçeşehir korsan taksi
çanakkale escort bolu escort giresun escort kırıkkale escort manisa escort muğla escort osmaniye escort